Mentoring

Het faciliteren van leren om lange termijn doelstellingen te bereiken. Verklaring van Mentoring. - Nederlands

Bijgedragen door: Guy Bloom

Wat is Mentorschap? Beschrijving

Mentorschap zou beschreven kunnen worden als het faciliteren van leren om lange termijn doelstellingen te bereiken. Dr. Beverly Kaye (2003) sprak uit dat "achter elke succesvolle persoon, er één elementaire waarheid is: ergens, op de een of andere manier, zorgde iemand voor hun groei en ontwikkeling, deze persoon was een mentor". Bij het onderzoeken van mentors vindt men dat de naam van een mentor verschijnt in de geschiedenis van vele succesvolle mensen met een bijna vaste frequentie:

Freddie Laker was mentor van Richard Branson (Ondernemen).
Aristoteles was mentor van Alexander de Grote (Historische Politiek).
Mel Gibson was mentor van Heath Ledger (Acteren).
Eddy Merckx was mentor van Lance Armstrong (Wielrennen).
Haydn was mentor van Beethoven en Mozart (Muziek).
Merlin was de mentor van Arthur (Legende).

Voor vele mensen "maakt informeel mentorschap deel uit van het dagelijkse leven door middel van vrienden, verwanten, kennissen en vreemdelingen, net zoals helpen een normale menselijke ervaring is" (Pegg, 1999).

Culturele Aspecten van Mentorschap

Culturele aspecten zijn hoogst relevant in de definitie van mentorschap, het traditionele Amerikaanse "carrière georiënteerde" mentorschap, "sponsoring" genoemd, is onsmakelijk voor de Europese markt geweest, het concept van een "vaderfiguur" past niet goed bij de grotere behoefte aan zelf-sturing. Het Europese „ontwikkelingsmentorschap“, met de focus op „persoonlijke groei en leren“ (Clutterbuck, 1998) heeft zich op „wederzijdse ondersteuning“ geconcentreerd , voor Europese gevoeligheden „voelt“ dit als een gezondere optie. Niettemin, wat dan ook het referentiepunt is dat men hanteert voor het bepalen van de term, in de kern omvat mentorschap een "sterk leren thema" (Egan, 2002) en doet dienst als een "katalysator bij verandering" (Johnson et al, 1999).

Professionele Mentoring

De professionele coach kan specifieke zienswijzen hebben dat "mentorschap een toekomst uitvindt die is gebaseerd op de deskundigheid en de wijsheid van iemand anders… mentors geven vrij advies en meningen betreffende strategieën en beleid" (Zeus en Skiffington, 2005). De primaire onderscheidende factor van Mentorschap is dat het "in overwegende mate benadrukt dat oudere en wijzere mentors hun advies zullen doorgeven en ook dat zij in staat zijn als een patroon op te treden van de begeleide persoon" (Rogers, 2004), wat direct aan de etymologie van het woord zelf kan worden verbonden, voor de vakman/de academische mentor is mentoring veel meer gepositioneerd rond de "algehele persoon en overzicht" (Cranwell-ward et al, 2004). Mentoring (Mentorschap) is het strategischere, organische en holistische proces. „Mentors spreken over hun eigen persoonlijke ervaring. Met ervaring, kan om het even welke leider als mentor handelen en advies en een helpende hand aanbieden“ (Rosinski, 2003). Niettemin zo recentelijk als in de jaren '90 verklaarden schrijvers op het gebied dat „het noodzakelijk is om de protégé met kennis en ervaring te verblinden“ (Clutterbuck, 1991). En dat een mentor een „professionele persoon is en een zijs mens“ (Caruso, 1992) is. Een „carrièrevriend“ (Rolfe-Flett, 1996).

Recente zienswijze op Mentorschap

De komst van een nieuw millennium veroorzaakte een meer commercieel gezichtspunt rond de geldigheid van mentoren en van coachen. Wij zien een verschuiving naar een focus op de mentor die een „ervaren, objectief klankbord is met de bevoegdheid om gebeurtenissen te beïnvloeden“ (Conway, 1995), en de toepassing van een lerende organisatie afstemming. „Het helpen en ondersteunen van mensen om hun eigen leren te managen teneinde hun potentieel te maximaliseren, hun vaardigheden te ontwikkelen, hun prestatie te verbeteren en de persoon te worden die zij willen zijn“ (Parsloe, 1999). De overgang naar 2000 identificeert een verschuiving naar een meer afgeronde en meeromvattende aanpak, met de mentor als een persoon die, „een geheel spectrum van rollen vertegenwoordigt“ (Connor et al, 2000). Een persoon die „begeleiding biedt en ondersteunt, faciliteert“ (Henley Management College, 2000). Onlangs is dit uitgebreid naar een mentorsrol welke "holistisch" is, gebaseerd is op "reflectief leren", "verwant is aan pastorale zorg" (Clutterbuck, 2004) en een "totaaloverzicht geeft" (Cranwell et al, 2004).

Bedrijfsdefinities van Mentorschap

Interessant genoeg ontstaat binnen elk bedrijf dat een mentorprogramma instelt de behoefte om een defenitie te geven voor een niche intern publiek. Daarom hebben verschillende bedrijven subtiel verschillende beschrijvingen van mentorschap.

Voor Avaya, "is Mentorschap een term die wordt gebruikt om werknemers te helpen, te adviseren, en te leiden door de ingewikkeldheid van zaken doen".
Bij EDS, "is Mentoring een wederzijds lerend partnership waarin individuen elkaar assisteren met persoonlijke- en carrièreontwikkeling door coaching, rol modellering, counseling, het delen van kennis en het verlenen van emotionele steun".
Binnen Abbey, "is Mentorschap een relatie, niet alleen een procedure of een activiteit, waar één persoon professioneel de ontwikkeling van een andere ondersteunt buiten de normale manager/ondergeschikte relatie".
Voor Bennetts, "is een Mentor een persoon die een afzonderlijke één op één ontwikkelingsrelatie met een leerling bereikt en iemand welke de leerling identificeert als iemand die persoonlijke groei mogelijk maakt". (Cranwell-ward et al, 2004).

De vraag of Coaching een onderdeel is van mentorschap wijst erop dat passende rollen kunnen veranderen terwijl de mentorrelatie zich ontwikkelt.... coach, faciliteerder, klankbord, kritische vriend, netwerker, rolmodel. (Connor et al die, 2000), die daarmee de indruk geeft dat mentorschap in de leidende positie zit met een onderverdeling van afgestemde rollen; met niet-academische schrijvers die ook suggereren dat het mentorschap het model is voor coachen is en dat mentorschap als een werktitel te formeel is, daarom gebruiken zij het woord coach aangezien het gemakkelijker te verteren is (Hudson, 1999).

Oorsprong van Mentorschap. Geschiedenis

Het concept van een mentor gaat ver terug in de tijd, de term Mentor verschijnt het eerst in de Odyssee van Homerus (875BC: Schatting) waar Mentor door Koning Odysseus wordt opgedragen om op zijn zoon Telemachus en op zijn paleis te letten terwijl hij in de Trojaanse Oorlog vecht. Telemachus was de favoriet van Athena (Rieu, 1946) die verklaarde dat zij "altijd aan de kant van Telemachus zou staan en op hem zou passen tijdens al zijn avonturen". Athena, de godin van "Oorlog & Wijsheid", nam de vorm van Mentor aan om zo zowel Odysseus als zijn zoon te adviseren en kracht te geven op diverse punten in de Odyssee.

Bij het bestuderen van de etymologie van het woord "mentor" vinden wij dat het uit de Griek voortkomt: Men - „iemand die denkt“, "tor" - mannelijke achtervoegsel (Klein, 1967). Dit verbindend aan de daadwerkelijke begeleiding die van een vrouw komt, kunnen wij afleiden dat de creatie van het woord rechtstreeks betrekking heeft op de tijd in de geschiedenis toen de mannen een dominante macht waren, door hiërarchische eerder dan intellectuele capaciteit. Dit gebruik van het woord mentor als een „vertrouwde gids“ heeft voortgeduurd tot heden.

Het eerste geregistreerde moderne gebruik van de term kan getraceerd worden naar een boek uit 1699 getiteld Les Adventures de Telemaque, door de Franse schrijver Francois Fenelon (Roberts, 1999). In dit boek is het leidende karakter dat van Mentor, „Telemaque“ zelf was een imitatie van klassieker de Odyssee van Homerus. Het woord mentor verscheen niet in Engelstalig werk vóór 1750 (Anderson en Shannon, 1995), de Oxford English Dictionary geeft op dat het woord voor het eerst in 1750 door Chestere werd gebruikt in „Letters to Son, 8 Maart“. Het is deze tijdslijn die sommigen ertoe zou kunnen brengen om te geloven dat het mentorschap verdween en opnieuw verscheen, terwijl in werkelijkheid, ongeacht zijn naamgeving, het proces consistent is geweest door de gehele Europese geschiedenis. Om te beginnen met het aanhoudende kloostermentorschap zoals dat door Saint Bede wordt beschreven, redacteur van de kritische uitgave van De Corpore. De kloostermentor wordt gecontinueerd in de geschiedenis tot heden. Het wordt geregistreerd in 1511 dat Luther en zijn kloostermentor, Johann von Staupitz samen zaten en vele thema's bespraken (Christianity today, 2006). „De leerling van de vakman“ was ook een veelvoorkomend fenomeen door het gehele industriële tijdperk. In 1640 betekende leerlingenschap eigenlijk „leerlingencontract“ wat aan eigendom verwant was. Een leerling diende tot maximaal 12 jaren of tot de leeftijd van 21.

Tegenwoordig echter ligt de nadruk op bekwaamheid in tegenstelling tot de gediende tijd. Over het algemeen wordt "weinig aandacht gegeven aan het Britse leerlingssysteem vast en zeker ten gevolge van het gebrek aan bewijsmateriaal" (Thomas, 1929). Hoewel de instructie van zonen door vaders zoals algemeen bekend oud is, was er ook een formele methode waardoor een jonge persoon door de meestervakman werd onderwezen, hoewel interessant genoeg de jonge leerling als een bezitting werd beschouwd; wat op een minder dan gelijke relatie zou wijzen, wat jaren later wordt aangetoond in de "ontwikkelings versus gesponsorde" vormen van mentorschap. Mentoren had een voorproef via het werk van Levinson (1978) "The Season's of a man’s life", met een verwijzing naar een "levenscyclus", dit diende als een katalysator voor Mentorschap op een breder forum in de jaren '90. Dit werk poneerde de "behoefte van mentors om de overgang van "jonge volwassenheid" naar "gezaghebbende volwassenheid" te verbeteren". De ontwikkelingstheorie van Levinson bestaat uit universele stadia of fasen die zich uitstrekken van de kleutertijd tot de bejaarde tijd. Tijdens het laatste decennium is er een distincte parallel geweest tussen de gepercipieerde geldigheid van mentorschap en coaching, met schrijvers die een „gebrek“ aan informatie rapporteren over de theorie van de mentorschapsrol (Wynch, 1986) en waarschuwen voor de overvloedige „pragmatische“ activiteit rond mentorschap, in tegenstelling tot de schaarste aan „empirische“ activiteit (Little, 1990). Het definiëren van Mentorschap als een term draagt weinig bij om het vertrouwen van de potentiële cliënt wat dit betreft te vergroten.

Gebruik van Mentoring / Mentorschap. Toepassingen

Ontwikkelingsmentorschap.
Gesponsord mentorschap.
Mentorschap op de werkplaats.
Mentorschap m.b.t. het leven.
Collega mentorschap.

Stappen in Mentorschap. Proces

Een Mentorschapsproces zou de volgende typische stappen (fasen) kunnen hebben:

Bevestig ontwikkelingsbehoeftestadium.
Faciliteer zelfmanagement van het leerstadium.
Ondersteun het leerstadium.
Assisteer bij het evalueren.

Sterke punten van Mentorschap. Voordelen

Maakt lange termijn patronage/ontwikkeling van een individu mogelijk.
Toont persoonlijk/corporate commitment aan.
Hoge Return on Investment met betrekking tot het aantrekken en behouden van talent.

Beperkingen van Mentorschap. Nadelen

Wanneer gepercipieerd als beheerst door een hoofdkantoor-functie of wanneer het streng wordt gecontroleerd, kan het proces erg mechanisch worden en verkeerd lopen, waarbij het zijn inherente waarde verliest.
Kan de versterking van „gezichtsmontage“ toestaan, als de mentors aan kersenoogst kunnen die zij mentor.
Probeer eens te vertellen aan uw baas dat zij een beroerde mentor is!

Veronderstellingen van Mentorschap. Voorwaarden

Mentorschap is een zeer complex gebied, waarvan bovenstaande informatie nog slechts een tip van de sluier oplicht.
Per definitie is Mentorschap eerder een proces dan een model. Als zodanig maken modellen mentorschapsactiviteit mogelijk.
Mentorschap is een complexe activiteit, met het potentieel voor grote beloning of verwoesting voor een bedrijf en of voor een individu. Als dit binnen een bedrijfscontext wordt overwogen, gebruik dan de hulp van professionals.

Boek: David Clutterbuck - Everyone needs a mentor -