Servant-Leadership (Dienend Leiderschap) (Robert K. Greenleaf)

Leiden door allereerst te dienen. Verklaring van Dienend Leiderschap van Robert K. Greenleaf. (1970) - Nederlands

Bijgedragen door: Ietze Oostinga MA MGM

Wat is Servant-Leadership (Dienend Leiderschap)? Beschrijving

Dienend Leiderschap is een praktische altruïstische filosofie die mensen steunt die verkiezen om in de eerste plaats te dienen, en dan te leiden als een manier om deze dienst uit te breiden naar individuen en instellingen. Dienende leiders kunnen wel of niet formele leiderschapsposities bekleden. Dienstbaar leiderschap bevordert samenwerking, vertrouwen, vooruitziendheid, luisteren, en het ethische gebruik van macht en autorisatie.

In 1970, vond AT&T manager Robert K. Greenleaf (1904-1990) de term uit in een kort opstel getiteld: De „Dienaar als Leider“. In het opstel, beschrijft Greenleaf enkele kenmerken en activiteiten van dienende leiders:

De dienend leider is allereerst dienaar. Het begint met het natuurlijke gevoel dat men wil dienen, in de eerste plaats te dienen. Vervolgens leidt een bewuste keus ertoe dat iemand leiding wil geven. Hij of verschilt zeer van de persoon die allereerst leider is, misschien vanwege de wens om een ongebruikelijke machtsbehoefte te bevredigen of materieel bezit te verwerven. Voor zulke mensen zal het een latere keus zijn te dienen - nadat het leiderschap tot stand is gebracht. De eerst-leider en de eerst-dienaar zijn twee extreme types. Tussen deze types zijn er grijstinten en mengsels die deel uitmaken van de oneindige verscheidenheid van de menselijke aard.
Het verschil manifesteert zich in de zorg die door de eerst-dienaar wordt besteed om ervoor te zorgen dat de belangrijkste prioriteiten van andere mensen worden gediend. De beste test, maar moeilijk te meten is: Groeien zij die gediend worden als personen; worden zij, terwijl zij worden gediend, gezonder, wijzer, vrijer, autonomer, en wordt het waarschijnlijker dat zij zelf dienaars worden? En, wat is het effect op de minst bevoorrechten in de maatschappij; zullen zij profiteren, of zullen zij tenminste niet verder achterop raken?

De Oorsprong van Dienend Leiderschap. Geschiedenis

In het Verre Oosten, schreef Chanakya of Kautilya, een strategische denker in het antieke India, in zijn boek Arthashastra uit de 4e eeuw: „De Koning (leider) zal als goed beschouwen, niet wat hemzelf tevreden stelt, maar wat zijn onderdanen (aanhangers) tevredenstelt“.  

In het Westen, kan het concept dienend leiderschap terug worden gevoerd naar Jesus, die aan zijn discipelen leerde: „Gij weet, dat degenen, die geacht worden oversten te zijn der volken, heerschappij voeren over hen, en hun groten gebruiken macht over hen. Doch alzo zal het onder u niet zijn. Maar wie onder u groot zal willen worden, die zal uw dienaar zijn, en wie van u de eerste zal willen worden, die zal aller dienstknecht zijn. Want ook de Zoon des mensen is niet gekomen, om gediend te worden, maar om te dienen, en Zijn ziel te geven tot een rantsoen voor velen.“ (Markus 10:42 - 45)
 

Kenmerken van Dienende leiders. Karaktertrekken

Een dienend leider heeft tien kenmerken (Greenleaf, R.K., 2003):

1. Luisteren. De leider heeft een diepe overtuiging om intensief te luisteren naar anderen. Het luisteren omvat ook het krijgen in aanraking met zijn eigen binnenstem en het willen begrijpen wat zijn lichaam, geest en mening communiceren. Luisteren, gekoppeld aan regelmatige periodes van bezinning, is essentieel voor de groei van de dienende leider.
2. Empathie. De dienende leider streeft ernaar anderen te begrijpen en zich in hen te verplaatsen. Mensen hebben een behoefte om te worden geaccepteerd en erkend voor hun speciale en unieke gedachten.
3. Helen. Het leren om te helen is een sterke kracht voor transformatie en integratie. Één van de grote sterke punten van dienend leiderschap is het potentieel om zichzelf en anderen te helen.
4. Bewustwording. Algemene bewustwording en vooral zelfbewustzijn, versterken de dienend leider.
5. Overtuiging. Een dienend leider baseert zich op overtuiging, eerder dan zijn positionele authoriteit te gebruiken.
6. Conceptualisering. Dienende leiders willen hun talenten voeden „om grote dromen te dromen“. Het in staat zijn om een probleem (of een organisatie) vanuit een conceptualiserend perspectief te bekijken betekent dat men voorbij de werkelijkheid van dag tot dag moet denken.
7. Vooruitziendheid. Het in staat zijn om de lessen van het verleden te begrijpen, almede de werkelijkheden van het heden, en de waarschijnlijke gevolgen van een besluit voor de toekomst.
8. Rentmeesterschap. Het in vertrouwen bewaren van iets voor een ander.
9. Commitment aan de groei van mensen. De dienend leider is diep geëngageerd aan de groei van elk individu binnen zijn of haar instelling.
10. Het bouwen van gemeenschappen. Onder hen die binnen een bepaalde instelling werken.

Sterke punten van de filosofie van het Servant-Leadership (Dienend Leiderschap). Voordelen

• Dienend leiderschap is een transformationele aanpak op de lange termijn voor het leven en voor het werk - in essentie, een manier van leven - die het potentieel bezit voor het creëeren van positieve verandering in de gehele maatschappij.
• Dienend leiderschap wordt vaak vergeleken met transformationele leiderschapaanpakken, welke ook samenwerking benadrukken. Terwijl transformationele leiders en dienende leiders allebei betrokkenheid tonen met hun aanhangers, is de belangrijkste focus van de dienend leider het dienen van zijn of haar volgers. Transformationele leiders hebben een grotere zorg voor het ertoe brengen van hun volgers om mee te gaan met organisatorische doelstellingen en deze te ondersteunen. Vergelijk: Appreciatief Onderzoek. De mate waarnaar de leider het primaire focus van dit of haar leiderschap van de organisatie naar de aanhanger kan verplaatsen is de onderscheidende factor in het bepalen of de leider transformationeel of een dienend leider kan zijn.

Beperkingen van het concept van Servant-Leadership (Dienend Leiderschap). Nadelen

• Het is geen quick-fix aanpak. Noch is het iets dat snel kan worden ingevoerd binnen een organisatie.
• Kan door sommigen worden gepercipieerd als „soft“. Het teveel luisteren naar en zich verplaatsen in anderen kan tot besluiteloosheid of een gebrek aan visie leiden.

Boek: Robert K. Greenleaf (1998) - Insights on leadership: Service, stewardship, spirit, and servant-leadership (L. C. Spears, Ed.) -

Boek: Robert K. Greenleaf (2002) - Servant-leadership: A journey into the nature of legitimate power and greatness (L. C. Spears, Ed.) -

Boek: Robert K. Greenleaf (2003) - The servant-leader within: A transformative path (H. Beazley, Julie Beggs, & Larry C. Spears, Eds.) -

Dienend Leiderschap Forum

Geef uw commentaar op deze pagina

Dienend Leiderschap Special Interest Group

Dienend Leiderschap Educatie & Evenementen

Maak een link naar deze pagina

Kopieer en plak deze code in uw webpagina:

Vergelijk Dienend Leiderschap met: Level 5 Leadership (Niveau 5 Leiderschap)  |  Appreciatief Onderzoek  |  Hagberg Model van Persoonlijke Macht  |  Change Model Beckhard  |  Changing Organization Cultures (Veranderen van Organisatie Culturen)  |  Bases van Sociale Macht  |  Charismatisch Leiderschap  |  EPIC ADVISERS  |  Core Group Theory (Kerngroep Theorie)  |  Leiderschapstijlen  |  Leiderschapcontinuum  |  Contingentietheorie  |  Competing Values Framework (Concurrerende Waarden Raamwerk)  |  Expectancy Theory (Verwachtingstheorie)  |  Seven Surprises (Zeven Verrassingen)  |  Seven Habits (Zeven Gewoonten)  |  Situationeel Leiderschap

Keer terug naar Management Discipline: Verandering & Organisatie  |  Ethiek & Verantwoordelijkheid  |  Leiderschap

Meer Managementmethoden, managementmodellen en managementtheorie